خانواده بحران ساز | اشتباهات والدین در ازدواج فرزندان
دوران نامزدی، مرحلهای میان خواستگاری و آغاز زندگی مشترک است و یکی از کارکردهای مهم آن، شناخت بیشتر همسر آینده است. بعضی رفتارهای خانوادهها مانند **عقد زودهنگام، فشار برای ادامه رابطه، آسانگیری یا سختگیری نابجا، نادیده گرفتن علائم خطر و شتاب برای تدارک عروسی** میتواند فرصت شناخت را محدود و تصمیمگیری عاقلانه را دشوار کند. در این مقاله، ۹ اشتباه مهم خانوادهها در دوران نامزدی و راه برخورد با برخی از این چالشها بررسی میشود.
دوران نامزدی، مرحلهای میانی میان خواستگاری و زندگی مشترک است. کمبها دادن به این دوره و فرصت شناخت همسر آینده، میتواند احتمال اشتباه در تصمیمگیری نهایی را افزایش دهد.
برای رسیدن به کیفیت و کمیت مطلوب در دوره شناخت، موانع فرهنگی مختلفی وجود دارد و هرچه به برخی خردهفرهنگها نزدیکتر میشویم، ممکن است این محدودیتها بیشتر شوند.
خانوادهها میتوانند نقش مهمی در بهتر شدن دوران شناخت داشته باشند؛ اما بعضی تصمیمها و رفتارهای آنان ممکن است ناخواسته همین فرصت شناخت را تضعیف کند.
۹ اشتباه مهم خانوادهها در دوران نامزدی
۱. برگزاری زودهنگام عقد دائم
هنوز هم خانوادههایی هستند که پس از خواستگاری و انتخاب اولیه دختر و پسر، بدون اینکه فرصت کافی برای اطمینان از انتخاب وجود داشته باشد، عقد دائم را برگزار میکنند یا با فاصلهای بسیار کوتاه به سراغ مراسم عروسی میروند.
استدلال چنین خانوادههایی معمولاً این است:
«میخواهیم عقدشان کنیم تا خیالمان راحت شود.»
برای بعضی پدر و مادرها، دوره آشنایی پیش از ازدواج خود به عاملی برای نگرانی تبدیل میشود.
اما این شتاب میتواند پیامدهایی داشته باشد.
اگر بعداً مشخص شود انتخاب اولیه اشتباه بوده یا ناسازگاریهای جدی میان دو نفر وجود دارد، عقد زودهنگام ممکن است فشار تصمیمگیری را افزایش دهد.
ممکن است دو نفر:
- تحت فشار ادامه رابطه قرار بگیرند
- با برگزاری سریع عروسی وارد زندگی نامطلوب شوند
- یا پس از سالها رنج و تحمل، به جدایی برسند
بنابراین تعجیل برای رسیدن به آرامش خاطر خانواده، لزوماً آنها را به نتیجه مطلوب نمیرساند.
بهتر است پس از آشنایی اولیه، خانوادهها رفتوآمدهای خانوادگی مناسبی داشته باشند و در چارچوب شرع و عرف، فرصت بیشتری برای شناخت دختر و پسر فراهم کنند.
این شناخت میتواند از تضادهای بعدی بکاهد و تصمیم نهایی را روشنتر کند.
۲. مقاومت خانواده در برابر پشیمانی فرزند
گاهی خانوادهها پس از خواستگاری و انتخاب اولیه با ادامه آشنایی موافقت میکنند، اما اگر فرزندشان پس از شناخت بیشتر از انتخاب خود منصرف شود، این تصمیم را بهراحتی نمیپذیرند.
در حالی که نتیجه یک دوره شناخت میتواند دو حالت داشته باشد:
تأیید انتخاب یا رد انتخاب.
منطقی نیست که از قبل فقط منتظر تأیید انتخاب باشیم.
گاهی علاقه عاطفی والدین، شوق عروس یا داماد کردن فرزند یا نگرانی از به هم خوردن نامزدی باعث میشود پشیمانی فرزند بهعنوان شکست تلقی شود.
این فشارها ممکن است فضای تصمیمگیری عاقلانه را برای دختر و پسر محدود کند.
چه خوب است والدین پس از دوره شناخت بتوانند به فرزند خود بگویند:
اگر به انتخابت اطمینان بیشتری پیدا کردهای، از انتخاب درستت خوشحالیم؛ و اگر پشیمان شدهای، خوشحالیم که بهموقع متوجه مشکلات احتمالی شدهای و از یک زندگی ناموفق دور ماندهای.
کارکرد دوره شناخت فقط تأیید ازدواج نیست؛ گاهی نتیجه درست شناخت، منصرف شدن از یک انتخاب است.
۳. شتاب برای تهیه جهیزیه و تدارک عروسی
اگر دختر و پسر هنوز در مرحله شناخت هستند، اما خانوادهها مشغول:
- تدارک جشن
- تهیه جهیزیه
- گرفتن وام
- خریدهای ازدواج
- برنامهریزی جدی مراسم
شوند، ممکن است دو نفر احساس کنند در برابر یک عمل انجامشده قرار گرفتهاند.
در چنین شرایطی، دوره نامزدی بهتدریج کارکرد اصلی خود، یعنی شناخت، را از دست میدهد و صرفاً به مقدمهای برای ازدواج تبدیل میشود.
بهتر است رفتار خانوادهها در این دوره نشان دهد که:
مهمتر از تدارک مراسم، نتیجه شناخت و تحقیق دو نفر از یکدیگر است.
۴. آسانگیری نابجا در برابر مشکلات جدی
برخی خانوادهها ازدواج را نوعی درمان میبینند و تصور میکنند مشکلات روحی، اخلاقی یا رفتاری فرزندشان پس از ازدواج برطرف خواهد شد.
گاهی وقتی دختر یا پسر درباره مشکلات رفتاری نامزدش با والدین صحبت میکند، پاسخ میشنود:
«خوب میشود؛ وقتی بروید زیر یک سقف همهچیز درست میشود.»
البته نباید انتظار داشت همسر آینده انسانی کاملاً بیعیب باشد.
اما برخی هشدارها موضوعات کوچکی نیستند که بتوان بهسادگی از کنارشان گذشت؛ مانند:
- گرایش به مواد مخدر
- وابستگی شدید به خانواده
- خساست
- کنترل نکردن خشم
- دوستان ناشایست
- تفاوتهای عمیق فرهنگی
- تفاوتهای گسترده فردی
صرف رفتن زیر یک سقف، الزاماً مشکلاتی را که پیش از ازدواج وجود داشتهاند حل نمیکند.
۵. سختگیری نابجا پس از عقد
در نقطه مقابل آسانگیری، بعضی خانوادهها پس از جاری شدن عقد نیز عملاً همسر بودن دختر و پسر را نمیپذیرند.
تا زمانی که عروسی برگزار نشده باشد، محدودیتهای دوران مجردی و گاهی حتی بیشتر از آن را اعمال میکنند.
زوج جوان ممکن است برای:
- با هم بودن
- سفرهای کوتاه
- قرارهای بیرون از منزل
- یا در برخی فرهنگها حتی خلوت داشتن در خانه
با محدودیتهای زیادی روبهرو شوند.
در متن تأکید شده است که چنین محدودیتهایی، اگر با عرف و دین سازگار نباشند، میتوانند رابطه عاطفی جوانان را تحت تأثیر قرار دهند و ذهنیتی منفی نسبت به خانوادهها ایجاد کنند.
۶. نادیده گرفتن علائم خطر
گاهی والدین با برخی نشانههای مشکلات روانی یا رفتاری آشنایی کافی ندارند و ممکن است نشانههای هشداردهنده را با صفات مثبت اشتباه بگیرند.
برای مثال، ممکن است فرزندشان بگوید نامزدش:
- کندی کلامی و رفتاری دارد
- هیجان کمی نشان میدهد
- سکوت زیادی دارد
- تعامل چشمی کمی دارد
اما خانواده این ویژگیها را فقط نشانه محجوب و باوقار بودن بدانند.
در متن مطرح شده است که در برخی موارد، چنین نشانههایی ممکن است نیازمند بررسی بیشتری باشند و برای مثال احتمال وجود افسردگی مطرح شود.
نمونه دیگر، فردی است که حداقل هزینه را برای نامزدش انجام میدهد، همیشه ارزانترین انتخابها را دارد و از هزینههای معقول شانه خالی میکند.
ممکن است خانواده او را صرفاً اهل حسابوکتاب بدانند؛ در حالی که احتمال دارد مسئله خساست مطرح باشد.
همین اشتباه ممکن است درباره ویژگیهای دیگر نیز رخ دهد:
بدبینی بهعنوان غیرت، رفتارهای شیدایی بهعنوان نشاط، یا وابستگی بهعنوان انعطافپذیری تعبیر شود.
نادیده گرفتن علائم خطر شکلهای متفاوتی دارد:
- کماهمیت نشان دادن
- توجیه مثبت
- طبیعی دانستن
- یا انکار کامل
هر ویژگی مثبتنما الزاماً یک ویژگی سالم نیست؛ گاهی لازم است رفتار در بافت کامل آن بررسی شود.
۷. ناتوانی در تفکیک احساس از تصمیم عقلانی
معاشرت دختر و پسر در دوران نامزدی بهطور طبیعی نوعی دلبستگی و تعلق خاطر ایجاد میکند.
هرقدر هم دو نفر به خود یادآوری کنند که هنوز در مرحله شناخت هستند، ممکن است احساسات میان آنان شکل بگیرد.
این وابستگی زمانی دشوار میشود که دو نفر با مشکلی جدی روبهرو شوند، اما به دلیل پیوندهای عاطفی نتوانند تصمیم عاقلانهای بگیرند.
در چنین شرایطی، خانواده میتواند به فرزند کمک کند احساس و عقل را از یکدیگر تفکیک کند.
گاهی فرد برای آنکه وارد یک زندگی فرسایشی نشود، باید رنج دوره دلکندن و نقاهت عاطفی را تحمل کند.
۸. به تأخیر انداختن آزمایشهای پزشکی
در متن توصیه شده است که آزمایشهای پزشکی موردنیاز پیش از آغاز مرحله جدی نامزدی انجام شوند.
اگر این بررسیها به تأخیر بیفتند، ممکن است زمانی نتیجه نامطلوب مشخص شود که:
- دو نفر به یکدیگر وابسته شدهاند
- از نظر فکری و فرهنگی به توافق رسیدهاند
- خانوادهها خبر نامزدی را اعلام کردهاند
- و اطرافیان از رابطه مطلع شدهاند
در چنین شرایطی، مواجه شدن با نتیجهای که مانع ازدواج باشد بسیار دشوارتر خواهد شد.
۹. حساسیت نسبت به رفتار خانواده همسر
در ازدواج ممکن است با رفتارهایی از خانواده همسر مواجه شوید که برای شما ناراحتکننده است و حتی پایه منطقی روشنی ندارد.
اما زندگی مشترک مسیری بدون مشکل نیست.
انتخاب درست همسر به این معنا نیست که از آن پس همیشه و در همه شرایط احساس خوشبختی خواهید داشت.
زندگی پیچوخمهایی دارد و عبور از آنها نیازمند:
صبر، تحمل و مهارتهای زندگی است.
در برابر رفتار نامناسب خانواده همسر چگونه برخورد کنیم؟
یکی از نکات مهم این است که خود را جای همسرتان بگذارید.
اگر او در رفتار اشتباه پدر، مادر، خواهر یا دیگر اعضای خانواده خود نقشی ندارد، آیا منصفانه است که مسئولیت رفتار آنها را بر دوش او بگذارید؟
در متن، سخنی از امام علی(ع) بهعنوان یک اصل مهم در روابط مطرح شده است:
«فَأَحْبِبْ لِغَيْرِكَ ما تُحِبُّ لِنَفْسِكَ، وَاكْرَهْ لَهُ ما تَكْرَهُ لَها»
یعنی:
«آنچه را برای خود دوست داری، برای دیگران نیز دوست بدار و آنچه را برای خود نمیپسندی، برای دیگران نیز مپسند.»
اگر خانواده خود شما در رعایت برخی آداب و رسوم کوتاهی میکردند، احتمالاً انتظار داشتید نامزدتان این رفتار را به پای شما ننویسد.
پس شما نیز بهتر است تا حد امکان همین رویکرد را درباره خانواده او داشته باشید.
۵ نکته برای مدیریت مشکلات خانواده همسر در دوران نامزدی
۱. فشار روانی همسرتان را بیشتر نکنید
در شرایطی که نامزدتان تلاش میکند دو طرف را راضی نگه دارد، صبوری شما میتواند کمک بزرگی باشد.
اگر میدانید او تلاش خود را انجام میدهد، دستکم از طرف خودتان فشار روانی بیشتری به او وارد نکنید.
گذشت، فداکاری و حمایت میتواند به استحکام رابطه کمک کند.
۲. همسرتان را مجبور به انتخاب بین شما و خانوادهاش نکنید
یکی از اشتباهات ساده اما پرهزینه این است که فرد به نفع همسر یا مادر خود با طرف دیگر مشاجره کند.
اگر کار به حرمتشکنی برسد، ممکن است روابط بدتر و در نهایت به بحران تبدیل شوند.
پس مراقب باشید اختلاف خانوادگی به رقابتی تبدیل نشود که نامزد شما مجبور باشد یک طرف را انتخاب کند.
۳. نامزدتان را بابت رفتار خانوادهاش مؤاخذه نکنید
نامزد شما مسئول همه رفتارهای مادر، خواهر، پدر یا دیگر بستگان خود نیست.
از خود بپرسید:
او واقعاً تا چه اندازه توانایی و اختیار دارد که رفتار بستگانش را تغییر دهد؟
همچنین باید پرسید آیا عاقلانه است که به دلیل رفتار نامناسب یکی از بستگان او، رابطه عاطفی خود را با همسرتان از طریق گله و فشار مداوم ضعیف کنید؟
۴. خانواده همسر را تا حدی که ممکن است همانگونه که هستند بپذیرید
اگر خانواده نامزد شما برخی آداب یا رسوم مورد انتظار شما را رعایت نمیکنند، تا حد توان و با رعایت حدود اخلاقی و دینی، آنان را همانگونه که هستند بپذیرید.
برای عشق و علاقهای که به همسرتان دارید، به خانواده او احترام بگذارید و تا جایی که ممکن است از برخی خطاهایشان چشمپوشی کنید.
سؤال اصلی این است:
آیا حفظ استحکام زندگی مشترک، از واکنش به هر رفتار ناخوشایند خانواده همسر مهمتر نیست؟
۵. در برابر برخوردهای نادرست، جبهه مشترک داشته باشید
شما و نامزدتان بهتر است در مقابل برخوردهای اشتباه بستگان، تا حد امکان جبههای مشترک و حمایتی داشته باشید.
این حمایت متقابل میتواند توان روانی شما را برای تحمل مشکلات و ناسازگاریها بیشتر کند و احساس دلگرمی بیشتری نسبت به زندگی مشترک ایجاد کند.
جمعبندی؛ خانوادهها در دوران نامزدی چه نقشی دارند؟
خانواده میتواند یکی از مهمترین منابع حمایت از دختر و پسر در دوران نامزدی باشد؛ اما همین نقش در صورت مدیریت نادرست میتواند به عاملی برای افزایش فشار تبدیل شود.
برخی اشتباهات مهم خانوادهها عبارتاند از:
- عقد زودهنگام
- نپذیرفتن پشیمانی فرزند
- شتاب برای عروسی و جهیزیه
- آسانگیری در برابر علائم جدی
- سختگیری بیش از اندازه پس از عقد
- نادیده گرفتن نشانههای خطر
- مخلوط کردن احساسات با تصمیم عقلانی
- به تأخیر انداختن بررسیهای لازم
- و مسئول دانستن همسر بابت رفتار خانوادهاش
بهترین نقش خانواده در دوران نامزدی این نیست که به جای دختر و پسر تصمیم بگیرد؛ بلکه باید فضایی فراهم کند که آنها بتوانند با آرامش بیشتر، شناخت دقیقتر و فشار کمتر تصمیم بگیرند.
منبع: مجموعه ۴ جلدی راهنمای نامزدی، به قلم دکتر هراتیان