در زندگی انسان، هیچ رفتار ارتباطی به اندازه ارتباط کلامی گستردگی و تأثیر ندارد و هیچ پدیده ارتباطی این قدر با زندگی انسان عجین نیست. میزان گفت و گوهای افراد، بخش عمده‌ای از زندگی روزانه آنان را فرامی‌گیرد؛ تا جایی که روان شناسان در این باره اتفاق نظر دارند که انسان از راه زبان، تحول اساسی پیدا می‎کند.

یکی از راه‎های موفقیت در دوره نامزدی داشتن مهارت‎های کلامی و رفتاری است. دوران عقد فرصتی مناسب است تا دختر و پسر با استفاده از این مهارت‎ها به رابطه خود، شیرینی و گرمی ببخشند و برای همراهی پایدار در کنار یکدیگر آماده شوند؛ از این رو به دختران و پسران جوانی که دوران عقد خود را می‎گذرانند توصیه می‎شود این مهارت ها را فراگیرند و به کار ببندند تا از با هم بودن بیشتر لذت ببرند.

زن ها و مردها به لحاظ شخصیتی و مهارت‏های ارتباطی، تفاوت هایی فراوان با هم دارند؛ اما بسیاری از خانم‏ها و آقایان از این نکته آگاه نیستند؛ به همین دلیل شیوه برخورد درست با هم را نمی‏دانند و در نتیجه توقعاتی نابجا از هم پیدا می‎کنند. این مسئله بیشتر از همه در روابط خانوادگی و زناشویی خود را نشان می‎دهد.

دختر و پسر برای این که در دوران نامزدی گفت و گویی سالم و مؤثر با یکدیگر داشته باشند بهتر است به نکاتی توجه داشته باشند:

1. آغاز سخنتان می‎تواند احوال پرسی یا جویا شدن مسائلی باشد که روزهای قبل اتفاق افتاده است در این کنجکاوی عاطفی از موضوعاتی شروع کنید که نامزدتان علاقه دارد؛ همچنین عروس خانم‎ها مراقب حساسیت‏های مردانه باشند؛ زیرا گاه کنجکاوی بیش از اندازه یا وارد شدن به موضوعاتی که طرف مقابل علاقه ای به صحبت کردن یا اطلاعات دادن در آن باره ندارد سبب می شود احساس کند در حال بازجویی شدن است ممکن است بازخورد خوبی در پی نداشته باشد.

2. در گفت وگو، بر جنبه‎های مثبت نامزدتان تأکید و آنها را به صورت کلامی و غیرکلامی تشویق کنید بکوشید موضوعات یا جنبه‎های منفی به گفت وگو وارد نشود یا به سرعت از آن ها بگذرید.

3. خوب و رسا سخن گفتن لازمه گفت و گویی مطلوب است. در گفت وگو با همسر، باید از کلمات زیبا و مناسب استفاده کرد. با مطالعه کتاب‎های ادبی و شعر دامنۀ لغت شما افزایش می یابد و با زیبا سخن گفتن بیشتر آشنا می‎شوید.

4. بکوشید گفت و گوها در عین رسایی، گرم نیز باشد با نامزد خود با زبانی نرم سخن بگویید ملایمت در کلام، بسیار دل انگیز و عاشقانه است.

5. صراحت لهجه و پرهیز از سخنان دوپهلو و مبهم ، نیز امری لازم است تا صداقت و صمیمیت میان نامزدها به خطر نیفتد؛ البته صراحت به معنای رک گویی و تندی آزاردهنده نیست.

6. با نامزدتان به گونه‎ای سخن بگویید که او را برای ادامه زندگی آماده کنید گفتن حرف‎های امیدوارکننده البته نه دروغ می‎تواند چشم انداز آینده‎ای روشن را در برابر او جلوه گر کند. سخنانی چه درباره او شخص خودتان و یا درباره زندگی مشترک که بوی ناامیدی می‎دهد او را در ادامه زندگی مردّد می‎کند. حضرت علی (ع) فرمود: «خوش بینی باعث آرامش قلب و سلامتی در دین است.

7. گفت وگویی خوب است که مخاطب به ادامه آن علاقه مند باشد. اگر قصد دارید نامزدتان با شما سخن بگوید و مجذوب سخن شما پس شود چهره خود را شاد و بشاش نشان دهید جملات شما در قاب تبسمی زیبا دلنشین تر خواهد بود ضمن اینکه افراد شاد و بانشاط، کلمات را بهتر ادا می کنند.

8. آن‏چه گفت وگوی شما را مطلوب میکند تعاملی و طرفینی بودن آن است. سکوت یا پرحرفی یک طرف دیدار را ملال آور خواهد کرد؛ البته طبیعی است که زنان کمی بیش از مردان سخن بگویند. همچنین لزومی ندارد در پی موضوعاتی خاص باشید بلکه از همین موضوعات عادی و روزانه زندگی و اطرافتان شروع کنید مهم هیجانی است که به بهانه گفت وگو منتقل می شود.

9. هنگام گفت وگو، روبه روی یکدیگر بنشینید و دست‎ها را باز بگذارید. وضعیتی راحت و البته مؤدبانه را انتخاب کنید تا آرامش عضلانی از اضطراب روانی بکاهد.

10. به رفتارهای غیرکلامی اهمیت بدهید. بخش زیادی از ارتباطات ما، غیر کلامی است. منظور از ارتباطات غیر کلامی تنها حرکات بدن نیست، بلکه موارد بسیاری مانند پوشش، چهره، طرز بیان حالات صورت و موقعیت شما در دیدار با دیگران را شامل می‏شود.

استفاده از حرکات و حالات بدن در برقراری ارتباطات روزمره امری بسیار عادی است و افرادی که با این موضوع آشنایی کافی دارند می‏توانند به کمک این علائم و حرکات افزون بر آگاهی از اهداف و مقاصد واقعی افراد، مقصود خود را به طرف مقابل بقبولانند در واقع این هم از شگردهای خداوند در طبیعت بشر است که انتقال پیام به دو صورت کلامی و غیرکلامی انجام میشود و اگر گوینده در پیام خود صادق باشد، این دو روش بر هم منطبق بوده و پیام با قدرت انرژی و شفافیت منتقل می‏شود؛ مثلاً وقتی به نامزدتان می‏گویید دوستت دارم حالت چهره شما نیز باید این را نشان دهد؛ به ویژه در اوایل دوران نامزدی که هنوز با یکدیگر آشنایی کامل ندارید، رفتارهای غیر کلامی، نگاه کردن، حالت‏های چهره و اندام اطلاعات مهم تری نسبت به رفتارهای کلامی ارائه می دهد.

11. ارتباط چشمی خود را حفظ کنید نگاه به کلمات شما عمق می‏بخشد. حتی هنگام سکوت نیز از اهمیت و ارزش ارتباط بصری غافل نشوید. نوع نگاه نقشی عمده در ارتباطات غیرکلامی دارد و بدون چنین ارتباطی هرگز نمی‎توانید ارتباطی خوب و مؤثر با طرف مقابل داشته باشید. با ارتباط بصری حتی می‌توانید تا حدودی از اهداف افراد آگاه شوید. شما با یک نگاه علاقه خود را به برقراری ارتباط با نامزدتان نشان می‌دهید پس از برقراری ارتباط می‌کوشید تا با چشم‌های خود علاقه تان را به تداوم این ارتباط نشان دهید وقتی در حین گفت وگو با نامزدتان ارتباط بصری نداشته باشید یا به اطراف نگاه کنید یا بیش از حد سر به زیر بیندازید ممکن است او گمان کند که حرف‌های او و بالتبع خود او اهمیت چندانی برای شما ندارد یا ممکن است حس کند که چیزی را از او مخفی می‌کنید.

12. بکوشید شنونده خوبی برای حرف‌های نامزدتان باشید با دقت و توجه کامل به سخنان او گوش دهید و در مواقع لازم با او همدردی و همدلی کنید. بدین ترتیب او احساس می‌کند که یار و مددکار خوبی را در کنار خود دارد.

13. هنگام گفت وگو با نامزدتان توجه داشته باشید که از دو چیز بپرهیزید: یکی اطناب مُمِل و دیگری ایجاز مُخلّ» . مراد از اطناب ممل صحبت ها را بدون دلیل طول و تفصیل دادن و حاشیه روی کردن است؛ آن قدر که طرف مقابل را خسته کند مراد از ایجاز مخل آن است که آن قدر موجز و کوتاه سخن بگویید که شنونده مقصودتان را در نیابد. گاه طرف مقابل جواب‌های کوتاه شما را دلیل بر خستگی تمایل نداشتن به ادامه گفت وگو و ... تفسیر می‌کند.

14. از همین دوران آغازین زندگی مشترک یاد بگیرید که آنچه در دل دارید به زبان آورید و نگذارید نکاتی کوچک که سبب ناراحتی شما شده است مسکوت بماند؛ زیرا با انباشت حرف‌ها و احساس‌های کوچک کوهی از مشکلات ساخته میشود که اغلب یا به فرد آسیب جسمی و روانی میزند و یا در جایی از رابطه فوران خواهد کرد البته خاطرتان باشد در نحوه بیان لازم است حدود منطقی، دینی و اخلاقی را مراعات کنید تا همین ابرازها، رابطه را تخریب نکند.

15. فهرست اشتباه‏های یکدیگر را پاره کنید و هرگز درباره خطاهای گذشته صحبت نکنید. گاه ممکن است دلخوری‎‏هایی پیش بیاید که باقی ماندن هیجان منفی این دلخوری‎ها آن هم در این دوره حساس، تأثیرات مخربی داشته باشد. مناسب است برای تخلیه این هیجان‏ها، اگر نمی‎توانید به تنهایی از آنها رها شوید از تکنیک جلسهٔ بیان احساس استفاده کنید. همراهی با مشاور خانواده یا خانواده درمانگر نیز مفید خواهد بود.

16. لازم نیست همه اسرار زندگی خود یا خانواده را به نامزدتان بگویید. اسراری را که به رابطهٔ همسری شما لطمه میزند تا پایان عمر محفوظ داشته برملا نکنید. او برای شنیدن هر رازی باید امتحان رازداری پس بدهد. نکته دیگر اینکه اگرچه صداقت مایه ثبات ازدواج است، اما در برخی موارد بازگو نکردن مسائل واقعی، دروغ نیست؛ مثلاً درصورتی که فردی در گذشته رابطه غیر شرعی با دیگری داشته و حتی از عمل خود به شدت پشیمان است و خود را در چشمۀ توبه شسته است، لزومی ندارد با نامزدش درباره این گذشته صحبت کند یا فردی که در دوران کودکی و نوجوانی مورد دست ورزی یا سوء استفاده جنسی فردی دیگر قرار گرفته، بهتر است این خاطرات منفی را در خود نگاه دارد و چنانچه این نگهداری، فشار روانی به دنبال دارد، با روان شناس یا روان درمانگر مطرح کند. اشتباه بعضی از دختران و پسران در دوران نامزدی این است که همۀ گذشته خود را - که بعضاً همراه با رخدادها، رفتارها، صفات یا ارتباطات غلطی بوده است و اکنون از آن‏ها ناراحت و پشیمان‎اند یا گاه حتی برخلاف اختیار و اراده آن‎ها صورت گرفته است - به بهانه صداقت یا جلب اعتماد طرف مقابل یا حتی احساس دین و خیانت مطرح می‎کنند؛ حال آنکه این عمل پسندیده نیست و در بسیاری موارد اثر عکس دارد و نتیجه منفی آن در همان زمان یا در زندگی مشترک دامن گیر طرفین خواهد شد.

17. بکوشید هیجان‎های خود را کنترل کنید. هیجان‏های آسیب زننده مانند خشم عصبانیت و غمگینی، فضای رابطه را خراب خواهد کرد. تداوم این پدیده‏ها ممکن است ابتدا ذهنیت و در ادامه بر عواطف نامزدتان اثر بگذارد.

18. زبان تهدید، تنبیه، تحقیر و پرخاش را از حریم روابط خود دور کنید و به جای آن‏ها از تشویق و ترغیب تأیید و تکریم بهره بگیرید.

19. داشتن بصیرت اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و ... لازم است؛ اما گاهی این گونه موضوعات باعث بحران در رابطه می‎شود؛ بنابراین دقت کنید این‎گونه مسائل را به صورت چالشی وارد رابطه نکنید. ضمن اینکه لازم نیست تمام زمان گفت وگو را به حرف‎های فلسفی و مسائل سیاسی و اجتماعی روز بگذرانید بلکه کمی هم اهل لطیفه و حرف‎های عاشقانه باشید.

20. همدیگر را با نهایت مهر و محبت و تکریم شخصیت صدا بزنید؛ مانند «عزیزم» ، «فاطمه جان»، «علی جان» و .... حضرت امیر وقتی میخواستند حضرت زهرا ها را صدا کنند می فرمودند (نفسی لک الفدا جانم به فدایت)؛ (حبیبتی زهرا )عزیز دلم زهرا بنت رسول الله (دختر پیامبر) خدا .... و پاسخی که از حضرت زهرا این‏ها می‏شنیدند روحی لک الفدا روحم فدایت؛ ابوتراب لقبی که پیامبر الله به علی داد؛ ابالحسن (کنیه حضرت و .... بنابر فرموده پیامبر اکرم صلى الله عليه وسلم از جمله چیزهایی که محبت شخص را دربارۀ دیگری خالص میکند این است که طرف مقابل را به اسمی صدا بزند که وی میپسندد.

21. سعه صدر داشته باشید و به هیچ بهانه‏ای گفت وگو را ترک نکنید.

22. یا قهر نکنید یا آن را بیش از چند ساعت ادامه ندهید؛ زیرا طولانی شدن قهر، سبب کینه می‏شود. فراموش نکنید که قهر ابزاری تربیتی است که می‎تواند مخاطب را متوجه اشتباهش کند؛ اما اگر نامناسب یا زیاد استفاده شود از اعتبار می‎افتد و گاه نتیجه عکس می‏دهد اگر یک بار قهر کردید و نامزدتان ناز شما را کشید فکر نکنید با طولانی کردن آن یا تکرار زیادش، همین اتفاق خواهد افتاد.

23. به او فرصت دهید تا پس از مدتی دوری، کمی با شما درد دل کند. هرگز درصدد ارائه پاسخ منطقی به حرف های عاطفی او نباشید.

24. بهتر است وقتی درخواستی از نامزدتان دارید، دستور ندهید بلکه از او تقاضا کنید یا این‏که به صورت پرسش مطرح کنید. درباره زندگی خانوادگی حضرت امام گفته شده است که هیچ‎گاه به همسرشان کاری را دستور نمی‎دادند. از همسرشان نقل شده است که وقتی پیراهن امام نیاز دوخت داشت، نمیگفتند خودت «بدوز»، «چرا» ندوختید؟ بلکه به آرامی گفتند کسی نبود بیاید بدوزد؟ لذا تا آخر عمرشان هیچ وقت به خانم نگفتند یک لیوان آب به من بده و خودشان این کار را انجام می‎دادند.

25. با کلامی گرم و عاشقانه از زیبایی‎های نامزدتان تعریف کنید. حتی گاهی زیبایی‎های رفتاری و فکری‎اش را در مقابل جمع بستایید. تعریف از نامزد در مقابل والدین او نوعی قدردانی از آن‎هاست. زیبایی‎های ظاهری اش را در خلوت رابطه تان بازگو کنید و هربار که او را میبینید از چیزهایی مانند لباس فرم مو یا نوع آرایش او تعریف کنید. موضوع مهم نیست بلکه تعریف و تحسین شما اهمیت دارد.

26. اجازه ندهید نامزدتان از خانواده‎اش بدگویی یا انتقاد کند. او با این برخورد شما متوجه خواهد شد که این خود اوست که برای شما اهمیت دارد. همچنین به او خواهید فهماند که خانواده‎ها از جمله خانواده او، خط قرمز احترام اند؛ از این رو دلبستگی‎اش به شما به واسطه این اخلاق کریمانه ، بیشتر خواهد شد.

27. فاصله مناسب را حفظ کنید فاصلهٔ فیزیکی دارای تأثیر روانی است. در ابتدای نامزدی، این فاصله ممکن است کمی بیشتر از ادامه آن باشد؛ بنابراین مراقب باشید زیاد نزدیک نشوید که اضطراب ایجاد شود و چندان دور نشوید که سردی عاطفی تلقی شود.

28. صداقت در گفتار، عامل تداوم گفت و گوهاست. خودتان باشید بدون اینکه بخواهید موضوعی غیر واقعی را درباره خودتان یا طرف مقابل اثبات رد پنهان یا تحریف کنید .

29. بهتر است هدف دار بودن گفت و گوها نیز مد نظر باشد؛ یعنی از قبل برای گفت و گوهای خود برنامه داشته باشید. ممکن است بتوانید چند موضوع جذاب پیدا کنید و برخی موضوعات نیز در حین ملاقات پیش خواهد آمد.

30. در مسائل گوناگون با یکدیگر مشورت کنید. وقتی نامزدتان نظر شما را درباره موضوعی جویا میشود بلافاصله نظرتان را بیان نکنید بلکه ابتدا نظر خودش را جویا شوید. این رفتار، دلیلی براهمیت دادن به نظرات او تعبیر خواهد شد.

31. «گوش دادن فعال»، مهارتی است که به گرمی رابطهٔ کلامی شما و درنتیجه رابطه عاطفی شما خواهد افزود که در بخش‎های بعدی بیشتر به این موضوع خواهیم پرداخت.

32. مراقب باشید از تعداد خواستگاران قبلی، ویژگی‏های آن‏ها یا آمار کسانی که به خواستگاری‏شان رفته‏اید یا درخواست ازدواجشان را رد کرده اید و یا حتی به آنها علاقه مند بوده اید سخن نگویید. برخلاف تصورتان این ها ارزش شما را نشان نمی‏دهد بلکه باعث دلخوری و حساسیت طرف مقابل می شود؛ همچنین درباره خواستگاری ها و روابط گذشته نپرسید و اگر در این باره از شما پرسیدند زیاد توضیح ندهید و نشان دهید مهم‏ترین خواستگاری شما همین بوده که به نامزدی منجر شده است.

33. در امور شخصی نامزدتان مانند مسائل شغلی، روابط دوستانه و تمام آنچه که مایل نیست چندان درباره آنها اطلاعات بدهد، دخالت و پافشاری نکنید. دخترخانم‏ها در این مورد دقت بیشتری داشته باشند؛ زیرا آقایان به این موضوع حساسیت بیشتری دارند البته اینکه اجمالاً بداند نامزدش چه میکند و با چه کسانی رابطه دارد عیبی ندارد؛ ولی اگر تا حدودی مطمئن است، افراط نکند.