ازدواج و سلسله مراتب نیازهای زناشویی
ازدواج را میتوان مانند یک موجود زنده و یک هویت مستقل در نظر گرفت که برای ادامه حیات و رشد، نیازهای مخصوص به خود را دارد. بنابراین فقط زن و شوهر نیستند که نیازهایی دارند؛ **خود رابطه زناشویی نیز در سطوح مختلف به بقا، امنیت، عشق، احترام و شکوفایی نیاز دارد.** هر یک از همسران باید بررسی کنند که رابطه آنها در کدام سطح قرار دارد و برای زنده نگه داشتن و رشد ازدواج خود چه اقداماتی لازم است. در این مقاله، پنج سطح اصلی نیازهای زناشویی و ویژگیهای هرکدام بررسی میشود.
ازدواج را میتوان به مثابه یک موجود زنده و یک هویت مستقل در نظر گرفت که نیازهای مخصوص به خود را دارد.
بنابراین فقط هر فرد بهتنهایی دارای نیاز نیست؛ بلکه رابطه میان زن و شوهر نیز سطحی از نیازها دارد.
هر یک از همسران باید بررسی کنند که رابطه آنها در چه سطحی قرار دارد و برای اینکه بتوانند ازدواج خود را زنده نگه دارند و به شکوفایی آن کمک کنند، چه کارهایی باید انجام دهند.
یکی از راهکارهای حفظ رابطه میان زوجین، توجه به سلسلهمراتب نیازهای زناشویی است.
این نیازها را میتوان در پنج سطح بررسی کرد.
۱. نیازهای بقای ازدواج
نخستین سطح، بقای ازدواج است.
در این سطح، زن و شوهر باید:
- بهصورت رسمی و قانونی با یکدیگر ازدواج کرده باشند
- درباره ازدواج به توافق متقابل رسیده باشند
- زیر یک سقف زندگی کنند یا دستکم بهطور منظم با یکدیگر در ارتباط باشند
در سطح بقا، الزاماً لازم نیست عشق عمیقی میان زن و شوهر وجود داشته باشد؛ بلکه اصل بر این است که وضعیت تأهل و اصل رابطه زناشویی حفظ شود.
در پایینترین سطح نیازهای ازدواج، مسئله اصلی «ادامه داشتن رابطه» است.
۲. نیازهای امنیت در ازدواج
پس از شکلگیری و بقای رابطه، زن و شوهر به احساس امنیت نیاز دارند.
برای اینکه دو نفر در کنار یکدیگر احساس امنیت داشته باشند، باید:
- به یکدیگر اهمیت بدهند
- مراقب یکدیگر باشند
- آسایش را برای هم فراهم کنند
- خانهای برای زندگی مشترک بسازند
- امنیت مالی را برقرار کنند
- اعتماد و صداقت متقابل داشته باشند
- از نظر جسمی، ذهنی و هیجانی از یکدیگر محافظت کنند
- فضای زندگی مشترک را از بدرفتاری دور نگه دارند
در این سطح، فقط باقی ماندن ازدواج کافی نیست؛ بلکه زن و شوهر باید بتوانند در کنار یکدیگر احساس آرامش و امنیت داشته باشند.
۳. نیازهای عشق در ازدواج
در سطح بعدی، رابطه به عشق متقابل نیاز دارد.
برای اینکه ازدواج بتواند در این سطح عمل کند، عواملی مانند موارد زیر اهمیت پیدا میکنند:
- عشق متقابل
- مهربانی
- شفقت
- همنشینی
- صمیمیت
- عاطفه
- رابطه جنسی
بنابراین پس از شکلگیری بقا و امنیت، رابطه زناشویی به پیوند عاطفی عمیقتری نیاز دارد.
ازدواج در سطح عشق، فقط حفظ یک قرارداد یا زندگی مشترک نیست؛ بلکه رابطهای همراه با محبت، صمیمیت و عاطفه است.
۴. نیازهای احترام در ازدواج
سطح چهارم، احترام در رابطه زناشویی است.
برای رسیدن به این مرحله، زن و شوهر باید هم برای خودشان احترام قائل باشند و هم به یکدیگر احترام بگذارند.
در این سطح، وجود موارد زیر اهمیت دارد:
- احترام به خود
- احترام به همسر
- احترام متقابل
- محترم شمردن تعهدات زناشویی
رابطهای که در آن عشق وجود داشته باشد اما احترام متقابل نادیده گرفته شود، هنوز به این سطح از رشد نرسیده است.
زن و شوهر باید هم شخصیت یکدیگر و هم تعهداتی را که در زندگی مشترک پذیرفتهاند، محترم بشمارند.
۵. نیازهای شکوفایی ازدواج
بالاترین سطح این سلسلهمراتب، شکوفایی ازدواج است.
این مرحله زمانی شکل میگیرد که نیازهای سطوح پایینتر تا حد مناسبی برآورده شده باشند.
در این سطح، یکی از همسران یا هر دو میتوانند دیگری را برای رسیدن به اهدافش حمایت کنند.
زن و شوهر میتوانند:
- برای رسیدن یکدیگر به اهدافشان حمایت فراهم کنند
- در حدی سالم، برخی نیازهای شخصی خود را به نفع تصویر بزرگتر زندگی مشترک کنار بگذارند
- بالغانه با یکدیگر تعامل کنند
- تعادل سالمی در زندگی ایجاد کنند
- احساس رضایت بیشتری از زندگی داشته باشند
- در اجتماع نیز فعال باشند
در مرحله شکوفایی، ازدواج فقط برای «ادامه دادن» نیست؛ بلکه رابطه به بستری برای رشد و رسیدن هر دو نفر به اهداف زندگی تبدیل میشود.
سلسلهمراتب نیازهای زناشویی چگونه عمل میکند؟
براساس این مدل، نیازهای رابطه زناشویی از سطح پایه شروع میشوند و بهتدریج به سطوح بالاتر میرسند:
- بقا
- امنیت
- عشق
- احترام
- شکوفایی
یعنی ابتدا اصل رابطه باید برقرار و حفظ شود، سپس امنیت شکل بگیرد، پس از آن عشق و صمیمیت تقویت شود، احترام متقابل وجود داشته باشد و در نهایت ازدواج بتواند زمینه شکوفایی دو طرف را فراهم کند.
چرا نیازهای سطوح پایینتر ازدواج اهمیت دارند؟
برای رسیدن به نیازهای سطح بالاتر، ابتدا باید نیازهای پایهتر مورد توجه قرار گیرند.
برای مثال، اگر در رابطهای:
- احساس امنیت وجود ندارد
- اعتماد و صداقت متقابل شکل نگرفته است
- یا بدرفتاری وجود دارد
رسیدن به سطوح بالاتر مانند عشق، احترام و شکوفایی دشوارتر خواهد بود.
به همین دلیل، در این سلسلهمراتب هر سطح میتواند زمینهای برای حرکت به مرحله بعد باشد.
ازدواج چگونه به شکوفایی میرسد؟
پس از برآورده شدن نیازهای پایینتر، باید به تغذیه، آبیاری و پرورش رابطه زناشویی ادامه داد.
همانطور که یک موجود زنده برای رشد به مراقبت نیاز دارد، رابطه زناشویی نیز بدون رسیدگی و توجه، بهخودیخود در سطح بالاتر باقی نمیماند.
زن و شوهر باید بهتدریج از حفظ صرف رابطه عبور کنند و به سمت:
- امنیت بیشتر
- عشق عمیقتر
- احترام متقابل
- و شکوفایی مشترک
حرکت کنند.
هدف نهایی فقط «متأهل ماندن» نیست؛ بلکه رشد دادن رابطه و رسیدن به سطحی است که هر دو همسر بتوانند در کنار یکدیگر زندگی رضایتبخشتری داشته باشند.
جمعبندی؛ ۵ نیاز اصلی ازدواج کداماند؟
ازدواج مانند یک رابطه زنده، نیازهایی دارد که میتوان آنها را در پنج سطح بررسی کرد:
- بقا: حفظ اصل ازدواج و ارتباط زن و شوهر
- امنیت: مراقبت، اعتماد، صداقت و دور بودن از بدرفتاری
- عشق: مهربانی، صمیمیت، عاطفه و رابطه جنسی
- احترام: احترام به خود، همسر و تعهدات زندگی مشترک
- شکوفایی: حمایت از رشد، اهداف و رضایت بیشتر هر دو همسر
پس از تأمین نیازهای پایه، زن و شوهر باید به پرورش رابطه ادامه دهند و برای رسیدن به نیازهای سطوح بالاتر تلاش کنند.