وقتی دختر پشیمان شود

در برخی موارد پس از مدتی از عقد دختر از انتخاب خود پشیمان شده خواهان طلاق می،شود اما مرد به این کار راضی نیست. در این مورد باید گفت اجازه طلاق با مرد است و این اجازه پس از وقوع عقد نکاح به صورت صحیح جز در موارد خاص همواره از اختیارات و حقوق مسلم مرد است و تفاوتی میان دوران نامزدی و پس از مراسم عروسی نیست؛ البته در صورت اصرار زن بر طلاق و نارضایتی شوهر زن میتواند طبق دادخواستی از دادگاه تقاضای طلاق و صدور گواهی عدم امکان سازش کند. بررسی خواسته زن و دیگر شرایط و تصمیم نهایی با دادگاه است. اگر در این شرایط دادگاه نیز گواهی عدم امکان سازش را صادر کند، زن در هر دفتر ازدواج و طلاقی با همین حکم و بدون رضایت شوهر می‎تواند صیغه طلاق را جاری کند.

وقتی پسر خواهان جدایی است

گاهی پس از مدتی از عقد مرد از ازدواج پشیمان شده خواهان جدایی می‎شود. همان‎گونه که پیش از این گفتیم طلاق در اختیار مرد است و اگر دلیل قانع کننده‎ای برای دادگاه داشته باشد می‎تواند زن خود را برخلاف میل او هر زمان که بخواهد طلاق دهد در خصوص نفقه ، با توجه به رویه دادگاه ها نفقه دوران عقد هم قابل مطالبه است که البته اگر شوهر بتواند تمکین نکردن زن را ثابت کند، نفقه‎ای به زن تعلق نخواهد گرفت. اثبات این امر کار راحتی نیست اگر مرد بخواهد زن را طلاق بدهد و زن به طلاق راضی نباشد باید همه مهریه نفقه و اجرت المثل زن را یک جا بپردازد وگرنه با اینکه حق طلاق با مرد است، نمیتواند زن خود را طلاق دهد.

توقیف اموال

کم نیستند مردانی که به پرداخت حق مهریه و نفقه همسر خود پس از جدایی راضی نمی‎شوند نه به این معنا که مالی ندارند، بلکه گویا در ماجرای لج و لجبازی وارد شده حاضر نیستند این ضرر را بپردازند. این بخش برای زنانی است که می‎دانند همسرشان توان پرداخت مهریه را دارد اما زیر بار نمی رود. یادتان باشد درباره توقیف اموال همسر باید شماره پلاک ثبتی ملک یا شماره پلاک خودرو یا نشانی ملک متعلق به وی به دادگاه اعلام شود. البته اگر وی اموالی دارد که به نام خودش نیست نمیتوان روی آنها دست گذاشت این بخش فقط اموالی را شامل میشود که به نام خودش باشد.

چنان که گذشت، نامزدی - بدون عقد دائم - عقد جایز قابل فسخ است و هیچ یک از آثار و احکام ازدواج بر آن مترتب نمی‎شود؛ ولی خود آثار مهمی دارد. حقوق‎دان ها درباره اثرات حقوقی انصراف از نامزدی، در گام نخست می‎کوشند علت انصراف از نامزدی را بجویند. به نظر ایشان انصراف از نامزدی در دو حالت قابل طرح است:

1. انصراف از نامزدی علت موجّه دارد؛ یعنی اینکه وضع یکی از نامزدها یا حالت اخلاقی او سبب برهم خوردن نامزدی شده باشد؛ مانند اینکه یکی از نامزدها به بیماریهای لاعلاج یا مسری مانند ایدز مبتلا باشد. در این حالت، چون شخص بنا به دلیل موجه و علت عقلانی، نامزدی را بر هم زده ،است مسئول جبران خسارت به جانب مقابل نیست.

2. انصراف از نامزدی علت موجّه ندارد. بعضاً پیش می‎آید که یکی از نامزدها در اثر عصبانیت، بدخلقی، سوءظن و بدگمانی درباره دیگری نامزدی را برهم می زند.

با حذف ماده ۱۰۳۶ از متن قانون مدنی درباره خسارت ناشی از برهم زدن نامزدی در ظاهر میتوان این موضوع را طبق اصل ۴۰ قانون اساسی دنبال کرد براساس این اصل، هیچ‎کس نمی‎تواند اعمال حق خویش را وسیله ضرر به غیر یا تجاوز به منافع عمومی قرار دهد. این اصل منطبق با قاعده فقهی « لا ضَرر ولا ضرار فى الاسلام» است؛ همچنین مطابق ماده ۱ قانون مسئولیت مدنی هرکس» بدون مجوز قانونی عمداً یا در نتیجه بی احتیاطی به جان یا سلامتی یا مال یا آزادی یا حیثیت یا شهرت تجارتی یا به هر حق دیگری که به موجب قانون برای افراد ایجاد گردیده، لطمه ای وارد نماید که موجب ضرر مادی یا معنوی فرد دیگری شود، مسئول جبران خسارت ناشی از عمل خود می باشد.

با این اوصاف، براساس قواعد عمومی پرداخت تمامی خسارت های مادی و معنوی در هر حالت چه عمدی و چه سهوی پیش بینی شده است.

خسارات مادی

نامزدی و وعده ازدواج با انصراف یکی از دو طرف یا هر دو پایان می پذیرد؛ همچنین ممکن است مرگ یکی از طرفین یا هر دو به نامزدی خاتمه دهد. در این مبحث وضع هدایا و نامه ها را می کاویم:

1. هدايا

پس از به هم خوردن نامزدی هر یک از نامزدها می‎تواند به طرف دیگر رجوع کرده، هدیه‌ای را که داده است پس بگیرد. به موجب ماده ۱۰۳۷ قانون مدنی هریک از نامزدها میتواند در صورت به هم خوردن وصلت منظور هدایایی را که به طرف دیگر یا ابوین او برای وصلت منظور داده است مطالبه کند. اگر عین هدایا موجود نباشد، مستحق قیمت هدایایی خواهد بود که عادتاً نگاه داشته میشود مگر اینکه آن هدایا بدون تقصیر طرف دیگر تلف شده باشد؛ ولی به موجب ماده ۱۰۳۸ قانون مدنی «مفاد ماده قبل از حیث رجوع به قیمت در موردی که وصلت منظور در اثر فوت یکی از نامزدها به هم بخورد مجری قابل اجرا] نخواهد بود.

چنان که از ماده ۱۰۳۷ بر می آید هدیه دوران نامزدی وضع خاصی دارد و برای وصلت منظور داده میشود؛ یعنی نامزدی که به نامزد خود هدیه میدهد آن را به شرط وقوع ازدواج در آینده میدهد و طرف مقابل نیز هدیه را با همان شرط میپذیرد البته این شرط غالباً شرطی ضمنی است و گاه نسبت به آن تصریح می شود.

توافق دو طرف درباره هدایای نامزدی چه صریح و چه ضمنی به نوع هدیه نیز بستگی دارد و قانون گذار برای هر یک از هدایایی که مصرف شدنی يا عادتاً قابل نگهداری ،باشد حکم خاصی بیان کرده است.

هدایای مصرف شدنی

همان هدایایی است که در اثر استفاده ، عین آن از بین می رود؛ مانند خوراکی ها، ادکلن، عطرها و.... هدایایی که عرفاً مصرف شدنی اند، گرچه به امید وقوع نکاح در آینده داده می‎شوند. در صورتی که پس از مصرف شدن هدایا، نامزدی فسخ شود، قیمت آن‎ها قابل مطالبه نیست؛ زیرا هدیه دهنده قصد دارد نامزدش آنها را مانند هر مالک دیگر مصرف کند و او نیز به همان قصد هدایا را میپذیرد؛ برعکس هرگاه عین هدایا باقی باشد هدیه دهنده میتواند آنها را مطالبه کند؛ خواه نامزدی فسخ شده باشد یا نه؛ زیرا هدیه از انواع هبه است و بعد از قبض نیز واهب میتواند با بقاء عین موهوبه از هبه رجوع کند؛ مگر در موارد ذیل :1) در صورتی که متهب پدر یا مادر یا اولاد واهب باشد . 2) در صورتی که هبه معوض بوده و عوض داده شده باشد. 3) در صورتی که عین موهوبه از ملکیت متهب خارج شده یا متعلق حق غیر واقع شود، خواه قهراً مثل اینکه متهب به واسطه فلس محجور شود، خواه اختیاراً مثل اینکه عین موهوبه به رهن داده شود. 4) درصورتی که در عین موهوبه تغییری حاصل شود. با این توضیح که به هم خوردن نامزدی شرط ضمنی انحلال قرارداد هبه است، درصورتی که هرگاه نامزدی فسخ نشده باشد، رجوع برای فسخ و استرداد هدیه است.

با وجود این، به عقیده برخی کارشناسان، چون هدایای نامزدی و استرداد آن‎ها احکام ویژه‌ای دارد ممکن است با استناد به مفهوم [نه عین متن مادهٔ ۱۰۳۷ قانون مدنی گفته شود که استرداد هدایا پیش از برهم خوردن نامزدی مجوزی ندارد عرف و عادت و اراده ضمنی طرفین این نظر را تأیید میکند؛ هرچند چنانکه گفته شد نامزد میتواند برای فسخ نامزدی و استرداد هدایای موجود رجوع کند.

هدایایی که عرفاً نگهداری می‎شوند

هدایایی که استفاده متعارف از آنها باعث از بین رفتن عین آن نمی شود؛ مانند طلا و جواهرات، وضع این هدایا، مانند هدایای مصرف شدنی است با این تفاوت که چون عرفاً نگهداری میشوند، گیرنده هدیه با این شرط ضمنی آنها را می‎پذیرد که نگهداری کند؛ بنابراین هرگاه نامزدی که هدیه گرفته است در نگهداری آن تعدّی و تفریط کند و این کوتاهی به تلف هدیه بینجامد، باید با پرداخت قیمت خسارت طرف دیگر را جبران کند؛ ولی اگر هدیه بدون تقصیر نامزد تلف بشود، او مسئول نیست؛ زیرا اولاً مالک هدیه بوده و ثانیاً برخلاف شرط ضمنی رفتار نکرده است.

ولی چنان که در هدایای مصرف شدنی گفته شد، به دلیل اینکه اصولاً هدایای نامزدی خواه مصرف شدنی و خواه آنها که عرفاً نگهداری میشوند به امید وقوع نکاح در آینده داده میشود به هم خوردن نامزدی به هر دلیل که باشد سبب انفساخ قرارداد هدیه ،شده و گیرنده را به برگرداندن عین هدایایی که موجود است و مثل یا قیمت هدایایی که با تقصیر گیرنده تلف شده، ملزم می‎کند.

با وجود این، چنان که نامزدی به دلیل فوت یکی از نامزدها به هم بخورد، حق رجوع به قیمت هدیه ای که در اثر تقصیر نامزد تلف شده به طرف مقابل داده نشده است. ماده ۱۰۳۸ قانون مدنی در این باره می‏گوید «مفاد ماده قبل از حیث رجوع به قیمت در موردی که وصلت منظور در اثر فوت یکی از نامزدها به هم بخورد مجری نخواهد بود.

2. نامه‎ها و عکس ها

به نظر می‎رسد عکس‎هایی که در دوره نامزدی میان طرفین ردوبدل شده نیز از مصادیق هدیه و قابل استرداد است؛ اما درباره وضعیت نامه‎های دوره نامزدی دو نظر وجود دارد عده ای معتقدند که نامه را نمیتوان عرفاً جزو هدایا دانست؛ زیرا عرفاً گیرنده نامه مالک آن تلقی میشود؛ بنابراین اگرچه - صرف نظر از وظیفه اخلاقی و عرفی - از نظر حقوقی نمیتوان مالک را به استرداد نامه ملزم کرد اما دادخواه تأکید میکند که اگر دریافت کننده نامه از آنها سوء استفاده کرده و از این راه به نویسنده نامه زیانی وارد آورد به جبران خسارات وارده مکلف خواهد بود؛ افزون بر اینکه بر اساس ماده ۱۰ قانون مسئولیت مدنی، دادگاه میتواند به درخواست خواهان و برای رفع ضرر از وی، دریافت کننده را به استرداد نامه یا امحای آن مجبور کند.

در مقابل، به باور برخی حقوق دانان نامه‎هایی که در دوران نامزدی میان طرفین مبادله می‎شوند در حکم هدایای مصرف شدنی است؛ یعنی اولا گیرنده هدیه مالک آن می‎شود و می‎تواند آن را از بین ببرد؛ ثانیاً به دلیل اینکه به شرط وقوع نکاح در آینده مبادله می‎شوند، برهم خوردن نامزدی شرط ضمنی انفساخ هدیه است و گیرنده را به برگرداندن نامه ملزم می‌کند. اجرای این تعهد از نظر اجتماعی، اخلاقی و روابط خانوادگی نیز مفید است و مانع بروز پاره ای از مشاجرات و اختلافات احتمالی می‎شود.

برخی نشانه های نامزدی موفق

ممکن است به جایی رسیده باشید که بخواهید دوره نامزدی خود را ارزیابی کنید که آیا امکان ورود به زندگی مشترک را دارید یا نه؟ اگر از مرحله انتخاب همسر به خوبی عبور کرده و نامزدی موفقی را تجربه کرده باشید اغلب نشانه های ذیل را تجربه کرده اید و این یعنی به احتمال قوی شما دو نفر زندگی مشترک خوبی خواهید داشت:

1. وقتی در کنار یکدیگرید، احساس آرامش دارید.

2 . اغلب میل دارید با هم باشید و هنگام دوری، .دلتنگید.

3. این طور نیست که هرچه به دیدار نامزدتان نزدیک می شوید، اضطراب و حس منفی تان افزایش یابد.

4. عیب پوش یکدیگرید؛ چه نزد خودتان چه نزد دیگران و حتی گاه عيوب یکدیگر را انکار می کنید.

5. قوت ها و ویژگی های مثبت یکدیگر را برجسته میکنید؛ چه نزد خودتان و چه نزد دیگران .

6. در موقعیت های مناسب یکدیگر را تشویق می کنید و قدردانی تان را به شکل کلامی و غیرکلامی نشان می دهید.

7. نسبت به خودتان، نامزدتان و آینده خوش بینید.

8. به راحتی گذشت می کنید و یکدیگر را می بخشید.

9. چهره و اندام نامزدتان را می پسندید.

10 . احساس مثبتی که راجع به یکدیگر دارید اغلب روند صعودی داشته است.

11. در مقابل دیگران میتوانید از نامزدتان حمایت کنید.

12. به یکدیگر اعتماد دارید؛ اعتمادی که مشروط به چیزی نیست و به راحتی گرفتار تردید نمی‌شود.

13 . مسائل رابطه شما به جای سلطه گری قهر یا پرخاشگری با مذاکره و مشورت حل می‎شود شما یا نامزدتان به تسلیم شدن دیگری و زدن حرف آخر اصرار ندارید.

14. گاهی شوخ طبعی به رابطه شما نشاط می بخشد.

15 . راجع به یکدیگر ابراز هیجانی دارید و علاقه تان را به صورت کلامی و غیرکلامی به هم نشان می دهید.

16 . در موقعیت های دشوار همراه و یاریگر یکدیگرید.

17. صمیمیت را در رابطه‎تان احساس می‎کنید؛ یعنی خودتان هستید بدون اینکه بخواهید چیزی را ثابت یا انکار کنید.

18. افکار، احساس ها یا رفتارهای یک طرف، به وسیله طرف دیگر در معرض تحقیر دائمی نیست.

19. راجع به وظایف خود، مسئولیت پذیرید.

20. در رفتار و گفتارتان روراست و صادقید.

21 . تعهد دارید.

22. میزان گفت وگو در ملاقات های حضوری و مجازی (تلفنی، چت و ...) شما، زیاد است و سکوتتان کم.

23. هر دو اهل دینداری و معنویتید.

24. تا حد زیادی روشن است که از یکدیگر چه توقعاتی دارید.

25. در موضوعات مهم زندگی، درکی مشترک و صحیح دارید برخی از این موضوعات از این قرار است:

_ تکالیف مذهبی؛

_ اهدافتان در زندگی فردی و مشترک؛

_ پوشش و حجاب

_ انتظارات جنسی؛

_وظایف همسری؛

_ ادامه تحصیل؛

_ شغل

_ محل سكونت ؛

_استقلال از خانواده ها و تنظیم روابط با آن‎ها؛

_ تشریفات مراسم عقد و عروسی؛

_ مدیریت مالی

_ بچه دار شدن و نحوه تربیت فرزند؛

_ حریم خصوصی و علایق فردی؛

_نگاه سیاسی؛

26. ممکن است گاهی - فقط گاهی - بین شما تعارض رخ دهد؛ اما در فاصله ای کم، به سازش مجدد میرسید.

27. رابطه جنسی ارضا کننده ای دارید

28 . رابطه شما را پاکدامنی (اقتصادی، جنسی ، اخلاقی و...) فرا گرفته است .

29 . در تحصیل، شغل و روابط اجتماعی،تان ثبات نسبی دارید. تغییر در رشته تحصیلی، شغل و تعارض در روابط خانوادگی و دوستانه ، ناچیز است.

30. احساس می‎کنید از نظر اخلاقی و معنوی رشد کرده اید.

31 . نه اهل خساستید و نه گرفتار ولخرجی و پرخرجی.

32. به هیچ نوع ماده مخدری، اعتیاد ندارید.

33 . منزوی ، گوشه گیر و افسرده نیستید.

34. دارای عادات وسواسی (در اموری چون نظم، رفتارهای مذهبی نجاست و ،پاکی تمیزی و کثیفی) نیستید.

35 . عروس جوان نسبت به همسرش تواضع کافی دارد.

36. انحراف مداوم یا اختلال جنسی وجود ندارند.