به حتم شما هم می‎پذیرید و کم و بیش تجربه کرده اید که می‎توان سوء تفاهم‎های کوچک را به گونه ای صریح و درست بیان کرد تا به کوهی از مشکل تبدیل نشوند؛ همچنین ابراز احساس‎های محبت آمیز در زمان درست می‎تواند اعتماد همسران جوان به یکدیگر را تقویت کرده ، لذت رابطه را برای هر دوی آن‎ها بیفزاید؛ پس مهارت‎های ارتباطی و چگونگی به کار بستن آن‎ها، خوشبختی نامزدها را به ارمغان خواهد آورد.

گاه همسران جوان تصور می‏کنند که بیان احساس‏ها به هر شکلی، نیازی است که باید برآورده شود؛ در نتیجه همین گمان نادرست احساس‎های خود را بدون در نظر گرفتن شرایط و نکات مطرح در این رابطه بلافاصله پس از تحریک تکانشی بیان می‏کنند که البته اغلب درباره احساس‏های منفی روی می‎دهد آسیب این رفتار اگر بیش از بیان نکردن احساس‌ها نباشد، به طور قطع به همان اندازه رابطه همسران را تهدید می‏کند؛ بنابراین این‏که شما بتوانید حالت‎ها و احساس‏های درونی خود را به راحتی به دیگران بگویید در داشتن روابط سالم و شفاف، مهم و مؤثر است. شما باید بیان کردن ساده و بی پیرایه احساس‎های منفی و مثبت را فرابگیرید.

اما بیان نکردن درست احساس‎ها فقط احساس‎های منفی را شامل نمی‏شود بلکه این مشکل دربارۀ احساس‎های مثبت نیز به صورت جدی وجود دارد. بسیاری از همسران جوان از بیان عشق و علاقه به همسرشان خودداری کرده با بهانه‎هایی چون «دوست داشتن» «به دل است به حرف نیست»، «من نمی‎تونم حرف دلم رو به زبون بیارم»، «اگه بگم پررو میشه یا خودش از رفتارم میفهمه»، «نیازی به گفتن من نیست»، همسر خود را از شیرین ترین هدیه زندگی مشترک محروم می‏کنند. درست است که عمل بر طبق علاقه بر ادعای صرف آن برتری دارد، اما در کنار آن، انسان به شنیدن نیازمند است؛ بنابراین هیچ‎گاه در بیان احساس‎های مثبت به نامزد خود کوتاهی نکنید.

بسیاری از همسران اظهار می‎کنند شریک زندگیشان، نیازها، احساس‎ها و حتى اندیشه‎ها و باورهای آن‎ها را به خوبی می‎داند، از این رو از بیان آن‎ها خودداری می‎کنند؛ در حالی که اشتباهی رایج است که گمان کنید همسرتان، فکر شما را می‎خواند. این امر سبب می‎‏شود که هر دوی شما به سوء تفاهم، آسیب و در پی آن سرخوردگی و ناامیدی دچار شوید.

همان‏گونه که می‎دانید خانواده مانند سازمان نظام و سیستم عمل می‎کند. بازخورد از ویژگی‎های سیستم است که سبب باز تنظیمی است. چنانچه بازخورددهی و بازتنظیمی درست عمل کند، براساس ویژگی‎های خروجی سیستم خطاها و موفقیت‎ها آن را اعلام و زمینه را برای اصلاح یا ارتقای آن مهیا می‎کند؛ چنان که آورده‎های درونی و بیرونی هر زیرسیستم روانی فرد بر زیرسیستم‎های دیگر اثر می‎گذارد، آورده‎های درونی و بیرونی هر عضو خانواده بر اعضای دیگر و سیستم خانواده نیز اثرگذار است. بخشی از آورده‎های سیستم، خروجی‎های خود آن است که از راه بازخورد، به سیستم بر می‎گردد. طبیعی است که آورده‎های سیستم می‎تواند مثبت یا منفی باشد. بخشی از منفی‎‏ها که سیستم نتواند آن را حل کند، در محلی به نام سطل آشغال بخش نیمه هشیار یا (ناهشیار) سیستم، جمع (سرکوب) می‎شود. آیا فکری برای تخلیه آن کرده اید؟

چرا جلسه بیان احساس

محتوای سطل آشغال احساس‏ها یا اندیشه‏های منفی است. چه مدت میتوانید بوی تعفن آشغال ها را تحمل کنید؟ پس سطل آشغال باید زود به زود تخلیه شود تا این محتویات منفی نیمه هشیار و ناهشیار، سازمان فرد یا رابطه را تخریب نکنند. جلسه بیان احساس، فرصت تخلیه به موقع سطل‎های آشغال است؛ سطل‎های فردی و خانوادگی.

رعایت چه اصولی ، منجر به تخلیه مثبت احساس ها در جلسه بیان احساس می شود؟

قواعد جلسه بیان احساس

1. با شناسایی احساس‎های خود، واژۀ درست معادل آن را به کار ببرید، افسرده، خشمگین، دلگیر، عصبانی، مشوّش، نگران و... .

2. زمان جلسه بیان احساس، محدود باشد؛ مثلاً سی دقیقه.

3. زمان جلسه بیان احساس معین باشد؛ برای نمونه «جمعه ها بعد از ظهر ساعت شانزده». بهتر است زمانی ثابت داشته باشد یا براساس حجم آشغال‎های جمع شده از سوی یک یا هر دو نفر تقاضا شود. آمادگی روانی دیگران نیز لازم است؛ بنابراین برای تعیین زمانی کم آسیب بکوشید؛ مثلاً مهمان یا مشغله کاری و تحصیلی نداشته باشید.

4. جلسه فقط برای بیان احساس باشد و برای این موارد تشکیل نشود:

4-1 . تسویه حساب: دیدی تو هم تولد منو فراموش کردی.

4-2. پیش بینی منفی : این طور که شما پیش میرید، احتمالاً فردا جواب تماس‎های منم نمی‎دید.

4-3. برچسب زدن: خنگ بازی‎های شما، آبروی منو جلوی خانوادم برده!».

4-4 . تحقیر تو اگه عرضه داشتی دانشگاهتو تموم می‎کردی!»

4-5 . تهمت: تو آدم دروغگویی هستی دروغات منو خسته کرده!»

4-6 . تعهد گرفتن: باید قول بدی که دیگه تکرار نشه!

5. هرچند کارکرد اصلی این جلسه تخلیه احساس‎های منفی است، گاه تخلیه احساس‎های مثبت نیز، تقویت کننده و رشد دهنده خود و دیگران خواهد بود. خوشحال شدم وقتی دیدم داری نمازتو سر وقت میخونی.

6. اگر محتوا منفی است پیام «من» باشد نه پیام «تو».

یکی از راه‎های ارتباط مؤثر با نامزدتان، به کاربردن عبارت‎هایی است که با «من» شروع می‎شود و احساس‎ها و اندیشه‎های شما درباره رفتاری که از نامزدتان سر زده را بیان می‎کند. وقتی از فاعل «من» استفاده می‎کنید، مسئولیت احساس‏های خود را می‎پذیرید و احتمال این‎که نامزدتان به حرف شما بها بدهد بیشتر می‎شود. عبارت‎هایی که با «من» آغاز می‎شود، احساس‎های شما را به گونه‎ای بیان می‎کند که تهدیدکننده نیست؛ زیرا روی احساس‎های شما به عنوان گوینده متمرکز است و قصد سرزنش کردن شنونده را ندارد. جملات شروع شده با تو بسیار متفاوت با جملات شروع شده با «من» است. پیام‎هایی که با «تو» آغاز می‎شود، حاوی سرزنش و پیش داوری رفتار شنونده است و سبب ایجاد حالت دفاعی و دشمنی در شریک شما شده، سبب می‏شود تعارض و کشمکش افزایش یابد.

«تو مرا عصبانی میکنی» >«من عصبانی هستم».

«تو آدم بی تعهدی هستی و جز خودت به کسی فکر نمی‏کنی» > «دیشب وقتی دیر آمدی ناراحت شدم» .

«تو داری اعصابم را مختل می‏کنی» > «اعصابم مختل شده است».

7. هم خوانی داشته باشید. مهم است زبان و لحن صدای شما با کلام‏تان همخوانی داشته باشد. اگر در حال تبسم، از اندوه خود سخن بگویید، بی‎گمان پیام شما درست مخابره نخواهد شد.

8. از به کار بردن کلمات مطلق دوری کنید: همیشه، هیچ وقت، هرگز، از همون اول و ... .

9. اندیشه‌ها و احساس‎های خود را صریح شفاف و صادقانه بیان کنید.

10. چنین تکنیکی بدون مهارت گوش دادن ، بی فایده است.

11. هرگونه دفاع ممنوع است: «تقصیر خودت بود»، «معذرت میخواهم» ، «کاش زودتر میگفتی نمیدونستم ناراحت شدی» و... .

12. مراقب این نکات باشید

12-1: تماس چشمی: مطمئن شوید شخصی که با او صحبت می‎کنید از هر چیز دیگر برایتان مهم‎تر است. بیشتر وقت را به او نگاه کنید؛ اما همه وقت را در چشمانش زل نزنید.

12-2 حالت بدن: بکوشید کاملاً روبه روی او قرار بگیرید، صاف بایستید یا بنشینید؛ اما مانند عصا قورت داده‎ها نباشید.

12-3 رعایت فاصله: فاصله مناسب را رعایت کنید؛ نه زیاد دور نه بسیار نزدیک.

12-4 حرکات دست: برای بیان گفته‎های خود از حرکت دست ها کمک بگیرید؛ اما در این کار زیاده روی نکنید تا از دور، در حال اجرای دکلمه یا عصبی به نظر نرسید.

12-5 حالات چهره: چهره شما باید با احساس‎ها و آن‎چه میگویید هماهنگ باشد. وقتی ناراحت هستید نخندید و هنگام شادی اخم نکنید. چهره‌ای ارام و رضایت مند، بهترین حالت برای نشان دادن شادی و چهره‎ای آرام و جدی بهترین حالت برای نشان دادن ناراحتی است.

12-6. طنین و تغییر بلندی : صدا هنگامی که می‎خواهید جمله‎ای قاطعانه بگویید، لازم است شنیده شوید. برای این کار باید به طنین صدای خود توجه کنید؛ گاهی شاد گاه محکم و گاه ملایم صحبت کنید و با تأکید بر بعضی از بخش‌های کلام بلندی صدای خود را تغییر دهید.

12-7 روان و سلیس صحبت کردن: این نکته بسیار مهم است که کلمات مناسب را روان و سلیس و جملات را با مفاهیم هدفمند بیان کنید تا شنونده کسل و بی حوصله نشود.

12-8 موقعیت شناسی: هنگام بیان احساس‏های منفی خود یا داشتن تقاضا و درخواست، در نظر گرفتن موقعیت زمان بسیار اهمیت دارد. یک هفته بعد ممکن است بسیار دیر باشد. از طرفی ابراز احساس‎ها در آخرین لحظات گاه چندان درست نیست؛ بنابراین زمان مناسب را برای این کار انتخاب کنید تا طرف مقابل برای تصمیم گیری وقت داشته باشد.

12-9 گوش دادن: گوش دادن خوب و با دقت شنیدن، بخشی مهم از بیان درخواست است. وقتی می‎خواهید احساس‎های خود را بدون زیرپاگذاشتن قوانین دیگران بیان کنید، لازم است فرصتی هم برای پاسخ دادن بدهید.

12-10 مقدار و حجم جملات: آنچه شما میگویید بخش بسیار با اهمیتی از ابراز احساس‏ها، ردّ کردن یا درخواست موضوع است. بسته به آنچه می‎گویید، مقدار و حجم جملات تغییر می‎کند.

13 پس از جلسه هیچ کس حق ندارد درباره محتویات آن صحبت کند.

14 کسی که هنوز حالش خوب نشده، می‎‏تواند در جلسه بعد دوباره احساس خود را بیان کند.

15 رفتارهایی نادرست که پیوسته تکرار می‎شوند، باید با شیوه حل مسئله اصلاح شوند.

دستاوردهای مثبت بیان احساس

1. ایجاد میل به خود اصلاح گری؛

2. جلوگیری از انباشت احساس‎های منفی و به وجود آمدن کینه؛

3. افزایش احساس ارزشمندی؛

4. جلوگیری از ایجاد سوءتفاهم و اندیشه های مخرب ؛

5. افزایش محبت درباره نامزد؛

6. افزایش توان صبر و تحمل

7. کمک به ذهن آگاهی حضور در لحظه خود و نامزد

8. جلوگیری از تخلیه‎های مخرب (مشاجره، پرخاشگری، بهانه گیری، غرزدن، درمیان گذاشتن با دیگران و ...)

9. کشف مسئله‏ها و حل آن‏ها .